Dit waren de sprekers op het programma van Pool tot Pool 2012.

Het tijdschema voor 17 maart:

10.00 inloop met koffie/thee

10.30 opening door dagvoorzitter

10.45 Siebren vd Werf verklaart Het Nova Zembla verschijnsel (waarom de zon te vroeg op kwam in het boek van Gerrit de Veer).

12.00 Prof. Frank Pattyn is glacioloog en hoofd van het Belgische onderzoek op het nieuwe Prinses Elisabeth Station op Antarctica.

12.45 lunch met foto's van Simone Scholtens - Climate awareness project

13.45 Dr. Anne Schulp vertelt over de Sauriërs die zijn opgegraven op Spitsbergen.

14.50 Prof. Dr. George Maat heeft forensisch onderzoek gedaan naar overwintering op Nova Zembla.

16.00 Dr. Maarten Loonen van het Arctisch Centrum weet veel over Pinguïns.

17.00 einde


Het Nova Zembla-verschijnsel

Nova Zembla Verschijnsel

Het Nova Zembla-verschijnsel gefotografeerd in Resolute, in Noord-Canada (Nunavut) door Wayne Davidson op 3 februari 2003.

Reinout Oerlemans is niet de enige die gegrepen is door het verhaal van Gerrit de Veer, ook Siebren van der Werf. Gepensioneerd natuurkundige heeft het grootste deel van zijn werkzaam leven aan de RUG in Groningen doorgebracht, met uitstapjes/tijdelijke aanstellingen aan het CENG van Grenoble, het Niels Bohr Instituut in Kopenhagen, Indiana University Bloomington (USA) en aan de universiteit van Uppsala, Zweden. Vanaf ongeveer halverwege de jaren negentig werkte hij aan de geschiedenis van de navigatie, met speciale belangstelling voor de maansafstandmethode, waarmee zeevarenden hun lengtegraad bepaalden in de tijd dat er nog geen, of tenminste weinig, chronometers waren.
Als natuurkundige was hij vooral gegrepen door het feit dat de zon meer dan twee weken voor het legitieme einde van de poolnacht weer gezien, terwijl zij op dat moment toch meer dat vijf graden onder de horizon stond. Vanaf 1997, het Willem Barentsjaar, waarin werd herdacht dat de befaamde overwintering vierhonderd jaar daarvoor had plaatsgevonden heeft hij gewerkt aan het Nova Zembla verschijnsel.
Gerrit de Veer werd in de Nederlandse geschiedschrijving weggezet als een fantast, die een sterk verhaal wilde vertellen. In de ongeveer twaalf jaar tussen dat Willem Barentsjaar en nu heeft hij geprobeerd dat recht te zetten. Het verschijnsel bestaat. Het is gefotografeerd en het kan via computersimulaties worden gereproduceerd.

Een synopsis van dit verhaal kunt u hier downloaden.
De website van Siebren van der Werf


Belgisch onderzoek op Antarctica

Frank Pattyn

Prof. Frank Pattyn is glacioloog en maakt Ice-sheet modellen. Hij is hoofd van het Belgisch onderzoek op het nieuwe Prinses Elisabeth Station op Antarctica en geeft college aan de universiteit van Brussel.
Door middel van 3d modellen wil hij een lezing geven over het recente onderzoek dat ze hebben uitgevoerd op de belgische poolbasis, in het kader van zeespiegelstijging en subglaciale meren in Antarctica.

De website van Frank Pattyn.


Sauriers op Spitsbergen

Sinds 2004 zijn op Spitsbergen zes Ichthyosauriers, 20 lang-nek Plesiosauriers en de twee kort-nek Plesiosauriers (ook wel Pliosaurus genoemd) uitgegraven door Jørn Hurum van het Natuur Historisch Museum in Oslo. Deze vondsten staan nog altijd volop in de belangstelling, er worden zelfs reizen naar de vindplaats aangeboden. We zijn dan ook blij dat we Nederlands expert op dit gebied, Anne Schulp bereid hebben gevonden om over deze zeereptielen te komen vertellen.

Ichtyosaurus Plesiosaurus
Ichtyosaurus

© Nobu Tamura

Langnek Plesiosaurus

© Nobu Tamura

Pliosaurus

Pliosaurus

© Nobu Tamura

Dr. Anne Schulp is als paleontoloog verbonden aan het Natuurhistorisch Museum Maastricht. Hij deed onderzoek naar dinosauriers in Oman, Spanje en Bolivia, en is gepromoveerd op de evolutie van de mosasaurirs. In zijn functie van conservator is hij nu verantwoordelijk voor de fossiele gewervelden in de Maastrichtse collectie. In samenwerking tussen het museum en de faculteit Aard- en Levenswetenschappen van de Vrije Universteit Amsterdam doet hij onderzoek naar stabiele isotopen in mosasaurustanden.
Naast zijn werk voor het museum is Schulp wetenschappelijk schrijver en wetenschapscommunicatie adviseur voor andere musea. Hij schrijft geregeld bijdragen over palaeontologie, geologie en natuurwetenschappen voor populaire wetenschappelijke tijdschriften en nationale kranten. Ook schreef Schulp verscheidene populair wetenschappelijke boeken, waaronder twee boeken met wetenschappelijke proefjes, een 'Praktijkgids fossielen en De Nederlandse Dino

De website van Natuurhistorisch Museum Maastricht


Om de noord 1594-1597, 1995, 1998

Met oog op de aankomende film van Reinout Oerlemans over de overwintering op Nova Zembla, hebben we Neerlands overwinterings-specialist George Maat uitgenodigd.

Koeweit, Spitsbergen en Afghanistan, het is maar een greep uit de veldwerkplekken van hoogleraar anatomie George Maat. Voeg hieraan toe de termen forensische antropologie, Scotland Yard, vuurwerkramp en scheurbuik, en het is duidelijk dat Maat geen doorsneedokter is. Als expert in de forensische antropologie is hij verbonden aan het Nederlands Forensisch Instituut (NFI).

Hoogleraar forensische antropologie Prof. Dr. George Maat deed in 1980 onderzoek op Spitsbergen en in 1995 op Nova Zembla, naar de medische aspecten van een overwintering.


Pinguins

Maarten Loonen

Maarten Loonen

Wie kan een verhaal vertellen over pinguins, dat verder gaat dan een overzicht van hoe iedere soort er uit ziet en waar die voorkomt? We zijn uitgekomen bij Dr. Maarten Loonen van het Arctisch Centrum van de Rijksuniversiteit Groningen. Maarten is slechts één keer naar Antarctica geweest, maar is een expert op het gebied van gedrag en ecologie van pooldieren. Pinguins zijn een vast onderdeel van zijn college voor studenten en hij is op de hoogte van de nieuwste onderzoeksresultaten. Hij zal proberen u te leren kijken vanuit het perspectief van een pinguin, zodat u het gedrag van deze bijzondere vogels beter begrijpt en de aanpassingen aan hun omgeving gaat doorgronden.

Kijk voor een reportage over de zuidpoolreis van Maarten op: http://maartenloonen.nl/zuidpool


De 6de editie van 'Pool tot Pool' vond 17 maart 2012 plaats.
Tot ziens op 16 maart 2013

Waar: Museum Volkenkunde te Leiden.
Wanneer: aanvang 10.00 uur, einde: 17.00 uur

We heten u van harte welkom op 'Pool tot Pool' 2013

Museum Volkenkunde

Museum Volkenkunde
Steenstraat 1
Postbus 212
2300 AE LEIDEN

Openbaar vervoer

Het museum (Steenstraat 1) ligt op vijf minuten loopafstand van het NS-station Leiden Centraal.

Auto

vanuit Den Haag/Amsterdam A44

- afrit 8 Leiden, richting Leiden Centrum, Plesmanlaan, Morssingel, rechts parkeerterrein Morssingel.
 
- afrit 8 Leiden, richting Leiden Centrum, Plesmanlaan, Morssingel, rechts Morsweg, over het spoor links, links Haagwegparkeerterrein (een gratis pendelbus brengt u naar het museum).

vanuit Den Haag/Amsterdam A4

- afrit 7 Zoeterwoude-Dorp/Leiden, richting Leiden Europaweg (N206), links Voorschoterweg, rechts Churchillaan, rechts Haagweg, over het spoor, rechts Haagwegparkeerterrein (een gratis pendelbus brengt u naar het museum).

- afrit 7 Zoeterwoude-Dorp/Leiden, richting Leiden Europaweg (N206), links Voorschoterweg, rechts Churchillaan, rechts Haagweg, voor het spoor links, rechts over het spoor, Morsweg, links Morssingel, links parkeerterrein Morssingel.

Parkeren

Parkeren (betaald, met chipknip) is mogelijk op een aantal nabijgelegen parkeerplaatsen (zie routebeschrijving).

Toegankelijkheid voor mindervaliden

Alle tentoonstellingszalen zijn voor rolstoelgebruikers goed toegankelijk.